Ogrody i parki Małopolski

Planty krakowskie

Zielony pierścień wokół historycznego Krakowa powstał w miejscu dawnych fortyfikacji, fosy i wałów. Decyzję o urządzeniu ogrodów miejskich podjęto w 1820 roku. Z początkami przedsięwzięcia związani byli Feliks Radwański i Florian Straszewski.

Wyrównanie terenu, nasadzenia i wytyczenie alejek zmieniły obszar przy murach w miejsce spacerów. Drzewa i krzewy łączą kolejne fragmenty miasta, a zachowane obiekty, takie jak Barbakan, przypominają o poprzedniej funkcji tego pasa przestrzeni.

Planty opisuje się jako osiem ogrodów: Wawel, Uniwersytet, Pałac Sztuki, Florianka, Barbakan, Dworzec, Gródek i Stradom. W ich sąsiedztwie znajdują się między innymi Brama Floriańska, Collegium Novum oraz Teatr im. Juliusza Słowackiego. Układ pokazuje, jak zieleń może spajać wiele odmiennych miejsc.

Tarnów, Krzeszowice i Andrychów

Park Strzelecki w Tarnowie jest przykładem zieleni wpisanej w historię miasta. W takich założeniach znaczenie ma zarówno stary drzewostan, jak i relacja alejek, przestrzeni otwartych i obiektów architektury. Ogród ogląda się w ruchu, w kolejnych odsłonach.

W Krzeszowicach ważnym punktem odniesienia dla parku jest pałac Potockich. Z kolei park w Andrychowie łączy zieleń i wodę z miejskim otoczeniem. Porównanie tych miejsc pozwala dostrzec, jak duże drzewa, otwarte trawniki i zbiornik wpływają na proporcje krajobrazu.

Mniejsze założenia, takie jak park dworski w Świdniku czy park wiejski w Zielonkach, pokazują związek zieleni z lokalną zabudową. Ich skala jest bliższa codziennemu otoczeniu niż rozległe rezydencjonalne ogrody.

Krajobraz dawnych wsi

Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie leży u stóp wzgórza Lipowiec. Drewniane domy, zabudowania gospodarcze i obiekty wspólne pozwalają odczytać relację między architekturą a jej otoczeniem. Zieleń współtworzy tu obraz dawnego miejsca zamieszkania i pracy.

Sądecki Park Etnograficzny w Nowym Sączu przedstawia tradycyjne budownictwo regionu, a Miasteczko Galicyjskie odwołuje się do zabudowy małego miasta. Zagrody, ogrody i układ przestrzeni przypominają, że krajobraz kulturowy obejmuje znacznie więcej niż sam budynek.

Zieleń uzdrowiskowej Szczawnicy

Park Dolny i Park Górny w Szczawnicy należą do krajobrazu uzdrowiska. Zieleń otacza obiekty związane z wypoczynkiem, leczeniem i spotkaniami. Woda, altany, rzeźby oraz ścieżki budują tu spokojniejszy rytm poruszania się.

Park Górny nosi imię Adama hrabiego Stadnickiego. Jego charakter tworzy powiązanie drzewostanu z architekturą uzdrowiskową, w tym muszlą koncertową. W Parku Dolnym istotnym elementem kompozycji jest oczko wodne z otoczeniem.